Chia ngân sách theo quy tắc 50/30/20

Nhập thu nhập thực nhận mỗi tháng, công cụ chia sẵn ba nhóm và cho biết mỗi nhóm được tiêu bao nhiêu một ngày. Không cần đăng ký, mọi tính toán chạy ngay trên máy bạn.

Công cụ này trả lời: mỗi tháng tôi được tiêu bao nhiêu cho sinh hoạt bắt buộc, bao nhiêu cho bản thân, và phải để dành bao nhiêu — kèm cảnh báo nếu tỷ lệ bạn chọn không thực tế với mức thu nhập hiện tại.

Quy tắc 50/30/20 là gì

Quy tắc chia thu nhập thực nhận thành ba phần: 50% cho nhu cầu bắt buộc, 30% cho mong muốn cá nhân, 20% cho tiết kiệm và trả nợ vượt mức tối thiểu. Điểm mạnh của nó nằm ở chỗ chỉ có ba nhóm — ít đến mức bạn nhớ được mà không cần mở ứng dụng, nhưng vẫn tách bạch được ba câu hỏi quan trọng nhất: tôi buộc phải chi bao nhiêu, tôi được phép vui bao nhiêu, và tôi đang xây dựng tương lai bằng bao nhiêu.

Phân biệt nhu cầu và mong muốn

Đây là chỗ hầu hết mọi người chia sai. Nhu cầu là những khoản mà nếu ngừng chi, cuộc sống lập tức gặp vấn đề: tiền thuê nhà, điện nước, thực phẩm cơ bản, đi lại để đi làm, bảo hiểm, khoản trả nợ tối thiểu. Mong muốn là phần làm cuộc sống dễ chịu hơn nhưng ngừng lại vẫn sống được: ăn ngoài, cà phê, đồ dùng nâng cấp, giải trí, du lịch.

Ví dụ hay gây tranh cãi: bữa trưa ở công ty là nhu cầu, nhưng gọi đồ ăn qua ứng dụng thay vì mang cơm là mong muốn. Điện thoại là nhu cầu, đổi máy mới khi máy cũ vẫn chạy tốt là mong muốn. Khi phân vân, hãy hỏi: nếu tháng này thu nhập giảm một nửa, khoản đó có bị cắt không? Có thì đó là mong muốn.

Khi tỷ lệ không vừa với bạn

Ở các thành phố lớn, riêng tiền thuê nhà đã có thể chiếm 40% thu nhập, khiến nhóm nhu cầu vượt xa mốc 50%. Trong trường hợp đó, đừng bỏ hệ thống — hãy đổi tỷ lệ. Có thể dùng 60/20/20 trong giai đoạn thu nhập còn thấp, miễn là giữ được phần tiết kiệm. Điều quan trọng không phải con số 50, mà là bạn biết chính xác tiền của mình đang được phân bổ thế nào.

Ngược lại, nếu thu nhập khá và nhu cầu chỉ chiếm 35%, đừng tự động nâng phần mong muốn lên 45%. Đó là lúc nên nâng phần tiết kiệm, vì khoảng cách giữa thu nhập và chi phí sống là thứ quyết định bạn tích luỹ nhanh hay chậm.

Cách áp dụng ngay trong tháng này

Tính ba con số ở trên, rồi chuyển phần tiết kiệm sang một tài khoản riêng ngay trong ngày nhận lương, trước khi tiêu bất cứ thứ gì. Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa người tiết kiệm được và người tháng nào cũng định tiết kiệm phần còn lại — vì phần còn lại thường bằng không.

Sau đó theo dõi nhóm mong muốn trong vài tuần đầu. Nhóm nhu cầu khá cố định nên ít cần để mắt; nhóm mong muốn mới là nơi ngân sách vỡ. Con số "được tiêu mỗi ngày" ở trên giúp bạn kiểm tra nhanh mà không phải cộng sổ.

Đọc thêm

• Bài viết đầy đủ về quy tắc 50/30/20
• Hướng dẫn lập ngân sách cá nhân